Problemy ze zmianą biegów potrafią skutecznie zepsuć nawet krótką przejażdżkę. Łańcuch nie chce wejść na wybraną zębatkę, przeskakuje, hałasuje albo reaguje z opóźnieniem na ruch manetki. Przyczyn może być kilka, od zwykłego rozregulowania linki po zużyty łańcuch, krzywy hak przerzutki lub zabrudzony napęd. W wielu przypadkach usterkę można dość łatwo zdiagnozować, jeśli sprawdza się poszczególne elementy po kolei.
Dlaczego przerzutki źle zmieniają biegi?
Najczęstszą przyczyną jest nieprawidłowe napięcie linki sterującej przerzutką. Jeśli linka jest zbyt luźna albo za mocno napięta, przerzutka nie ustawia się dokładnie pod wybraną koronką kasety. W efekcie łańcuch próbuje wejść na sąsiednią zębatkę, hałasuje albo w ogóle nie reaguje tak, jak powinien.
Problem może pojawić się także po wymianie linki i pancerza, po upadku roweru albo nawet po zwykłym użytkowaniu. Linka potrafi się z czasem lekko rozciągnąć, a pancerze mogą się ułożyć, przez co wcześniejsze ustawienie przestaje być prawidłowe.
Nie zawsze winna jest jednak sama regulacja. Jeżeli napęd jest zabrudzony, łańcuch zużyty, kaseta wypracowana albo hak przerzutki skrzywiony, kręcenie baryłką regulacyjną niewiele pomoże.
Jak poznać, że przerzutka jest źle wyregulowana?
Typowym objawem jest sytuacja, w której po kliknięciu manetki łańcuch długo nie chce przejść na kolejną zębatkę. Czasem trzeba kliknąć drugi raz albo lekko poruszyć manetką, aby bieg wszedł poprawnie.
Innym sygnałem jest ciągłe terkotanie łańcucha na jednej lub kilku koronkach. Jeżeli napęd jest czysty, a łańcuch nie jest nadmiernie zużyty, takie zachowanie bardzo często oznacza, że przerzutka stoi minimalnie za daleko w jedną ze stron.
Źle ustawiona przerzutka może również działać dobrze w jednym kierunku, a źle w drugim. Na przykład biegi mogą łatwo wchodzić na większe koronki, ale z opóźnieniem wracać na mniejsze.
Jak wyregulować tylną przerzutkę?
Najprostsza regulacja polega na zmianie napięcia linki za pomocą baryłki przy manetce albo przerzutce. Należy robić to małymi krokami, najlepiej po ćwierć obrotu, a po każdej zmianie sprawdzać działanie biegów.
Jeżeli łańcuch niechętnie wchodzi na większą koronkę kasety, zwykle trzeba lekko zwiększyć napięcie linki. Gdy za to nie chce wracać na mniejszą koronkę, napięcie może być zbyt duże. To uproszczona zasada, ale w wielu przypadkach pozwala szybko znaleźć prawidłowe ustawienie.
Przed regulacją dobrze jest upewnić się, że linka i pancerze pracują płynnie. Jeżeli linka zacina się w pancerzu, nawet idealne ustawienie baryłki nie zapewni poprawnej zmiany biegów.
Czy linka przerzutki może być przyczyną problemu?
Zabrudzona, zardzewiała albo postrzępiona linka może stawiać opór i nie wracać swobodnie po zmianie biegu. Objawia się to najczęściej opóźnionym działaniem przerzutki albo koniecznością mocniejszego naciskania manetki.
Podobne problemy powodują zużyte pancerze. Jeżeli do ich wnętrza dostanie się brud i wilgoć, ruch linki staje się mniej płynny. Wtedy przerzutka może działać poprawnie na stojaku, ale gorzej podczas jazdy pod obciążeniem.
Wymiana linek i pancerzy nie jest bardzo kosztowna, a w starszym rowerze może wyraźnie poprawić precyzję całego napędu.
Dlaczego łańcuch nie chce wejść na większą zębatkę?
Jedną z najbardziej typowych przyczyn jest zbyt małe napięcie linki. Przerzutka nie przesuwa się wtedy wystarczająco daleko w kierunku koła, przez co łańcuch zatrzymuje się pomiędzy zębatkami albo pozostaje na poprzedniej.
Możliwą przyczyną jest także zabrudzona linka, zbyt duże tarcie w pancerzu albo krzywy hak przerzutki. W napędach z dużą liczbą przełożeń nawet niewielkie odchylenie haka może powodować problemy na kilku kolejnych biegach.
Jeżeli sytuacja występuje tylko na jednej konkretnej koronce, warto również sprawdzić stan samej kasety oraz łańcucha.
Dlaczego łańcuch nie chce zejść na mniejszą zębatkę?
Jeśli przerzutka bez problemu przesuwa łańcuch na większe koronki, ale później nie chce wrócić na mniejsze, linka może być zbyt mocno napięta albo stawiać opór w pancerzu.
Sprężyna przerzutki odpowiada za jej ruch w jednym z kierunków. Jeżeli linka nie przesuwa się swobodnie, sprężyna może nie mieć wystarczającej siły, aby szybko ustawić wózek pod właściwą koronką.
W takiej sytuacji samo zmniejszenie napięcia może pomóc tylko na chwilę. Jeżeli linka pracuje ciężko, lepiej ją wyczyścić albo wymienić wraz z pancerzem.
Czy brudny napęd wpływa na zmianę biegów?
Piasek, kurz i stary smar mogą znacząco pogorszyć pracę łańcucha. Zanieczyszczenia gromadzą się między ogniwami oraz na zębach kasety, przez co łańcuch nie przesuwa się tak płynnie jak powinien.
Szczególnie szybko problem pojawia się po jeździe w deszczu i błocie. Jeśli do smaru przykleja się drobny piasek, napęd zaczyna pracować głośniej i szybciej się zużywa.
Przed regulacją warto więc dokładnie wyczyścić kasetę, łańcuch i kółeczka przerzutki. Regulowanie bardzo brudnego napędu może prowadzić do błędnych wniosków.
Czy zużyty łańcuch powoduje przeskakiwanie biegów?
Wraz z przebiegiem elementy łańcucha zużywają się, a jego rzeczywista długość stopniowo się zwiększa. Potocznie mówi się wtedy o rozciągnięciu łańcucha, choć w praktyce chodzi głównie o zużycie sworzni i tulejek.
Zużyty łańcuch może gorzej współpracować z kasetą i powodować hałas, niestabilną zmianę przełożeń albo przeskakiwanie pod większym obciążeniem. Stan najlepiej sprawdzić odpowiednim przymiarem.
Jeżeli zużycie jest duże i rower przez długi czas jeździł na takim łańcuchu, wymiana samego łańcucha może nie wystarczyć. Zębatki kasety mogły już dopasować się do zużytego napędu.
Dlaczego nowy łańcuch przeskakuje na starej kasecie?
To częsta sytuacja po zbyt późnej wymianie łańcucha. Stary łańcuch przez wiele kilometrów stopniowo wyciera zęby kasety, tworząc powierzchnie dopasowane do swojego zużycia.
Po założeniu nowego łańcucha jego ogniwa nie pasują już idealnie do wypracowanych zębów. Podczas mocnego nacisku na pedały łańcuch może wspinać się po zębach i przeskakiwać.
Najczęściej problem pojawia się na koronkach używanych najczęściej. W takim przypadku konieczna może być również wymiana kasety.
Co oznacza krzywy hak przerzutki?
Hak to element ramy, do którego przymocowana jest tylna przerzutka. Jego niewielkie skrzywienie wystarczy, aby wózek przerzutki przestał znajdować się w jednej linii z koronkami kasety.
Do uszkodzenia może dojść po przewróceniu roweru na prawą stronę, uderzeniu przerzutką o przeszkodę albo podczas transportu. Czasem na pierwszy rzut oka wszystko wygląda prawidłowo, a różnica jest widoczna dopiero podczas pomiaru specjalnym przyrządem.
Charakterystycznym objawem jest sytuacja, gdy przerzutka daje się ustawić poprawnie na części kasety, ale na innych przełożeniach stale hałasuje. Wtedy dalsze regulowanie linki często tylko przenosi problem z jednych biegów na drugie.
Czy śruby H i L trzeba regulować przy każdym problemie?
Śruby ograniczające nie służą do codziennej regulacji indeksowania. Ich zadaniem jest ograniczenie maksymalnego wychylenia przerzutki w stronę najmniejszej i największej koronki.
Jeżeli rower wcześniej działał prawidłowo, a nagle biegi zaczęły wchodzić gorzej, zwykle nie ma potrzeby od razu ruszać tych śrub. Częstym błędem jest przypadkowe kręcenie nimi podczas próby poprawienia zmiany przełożeń.
Nieprawidłowe ustawienie ograniczników może być niebezpieczne. Przerzutka przesunięta zbyt daleko w stronę szprych może doprowadzić do spadnięcia łańcucha lub nawet wciągnięcia przerzutki w koło.
Jak ustawić przerzutkę przednią?
W rowerach z kilkoma tarczami z przodu problem może dotyczyć także przedniej przerzutki. Jej prowadnica musi znajdować się na odpowiedniej wysokości i być prawidłowo ustawiona względem tarcz korby.
Nieprawidłowa regulacja powoduje ocieranie łańcucha o prowadnicę, trudności z wejściem na większą tarczę albo spadanie łańcucha. Podobnie jak z tyłu, ważne są napięcie linki oraz prawidłowe ustawienie ograniczników.
Trzeba też pamiętać o skrajnych kombinacjach przełożeń. Jazda na dużej tarczy z przodu i największej koronce z tyłu albo odwrotnie może powodować mocne przekoszenie łańcucha i dodatkowy hałas.
Dlaczego przerzutka działa dobrze na stojaku, a źle podczas jazdy?
Na stojaku napęd pracuje praktycznie bez obciążenia. Podczas jazdy na łańcuch i zębatki działają znacznie większe siły, dlatego problemy z zużyciem często ujawniają się dopiero przy mocniejszym pedałowaniu.
Przeskakiwanie podczas podjazdu może wskazywać na zużyty łańcuch lub kasetę, nawet jeśli zmiana biegów na stojaku wygląda prawidłowo. Podobnie może zachowywać się napęd z uszkodzonym ogniwem albo nieprawidłowo połączonym łańcuchem, dlatego regulację zawsze warto sprawdzić również podczas krótkiej jazdy próbnej.
Czy przerzutki można zmieniać pod dużym obciążeniem?
Najlepiej na moment zmniejszyć nacisk na pedały podczas zmiany przełożenia. Nie oznacza to całkowitego przerywania pedałowania, ale chwilowe odciążenie napędu ułatwia łańcuchowi przejście pomiędzy zębatkami.
Zmiana biegu podczas bardzo mocnego nacisku, szczególnie na stromym podjeździe, może powodować głośne uderzenia i zwiększać obciążenie łańcucha, kasety oraz przerzutki.
Warto przewidywać zmianę nachylenia terenu i wybierać lżejsze przełożenie jeszcze przed najbardziej stromym fragmentem podjazdu.
Jak sprawdzić problem z przerzutkami krok po kroku?
Najpierw warto umyć napęd i sprawdzić stan łańcucha. Następnie należy obejrzeć linkę, pancerze oraz upewnić się, że koło jest prawidłowo zamontowane w ramie. Dopiero wtedy sens ma dokładna regulacja napięcia linki.
Jeżeli niewielkie ruchy baryłką nie pozwalają uzyskać poprawnego działania na całej kasecie, należy sprawdzić prostotę haka przerzutki. Warto również obejrzeć kółeczka wózka, kasetę i samą przerzutkę pod kątem luzów lub uszkodzeń.
Taka kolejność pozwala uniknąć przypadkowego rozregulowania sprawnych elementów i znacznie szybciej znaleźć rzeczywistą przyczynę.
Kiedy oddać rower do serwisu?
Jeżeli przerzutka została uderzona, hak wygląda na krzywy albo biegi nie dają się prawidłowo ustawić na całej kasecie, pomoc serwisu może zaoszczędzić sporo czasu. Mechanik może zmierzyć ustawienie haka odpowiednim przyrządem i dokładnie ocenić zużycie napędu.
Do serwisu warto udać się również wtedy, gdy łańcuch regularnie spada w stronę szprych, przerzutka ma duży luz lub pojawiają się niepokojące trzaski podczas zmiany biegów. Dalsza jazda z mocno uszkodzonym mechanizmem może doprowadzić do droższej awarii.
W większości przypadków źle działające biegi nie oznaczają jednak konieczności wymiany całego napędu. Czysty łańcuch, sprawne linki, prosty hak i prawidłowe napięcie linki wystarczają, aby przerzutka ponownie zaczęła zmieniać przełożenia szybko i precyzyjnie.
Źródło: www.bikesalon.pl
