Samochód dla wielu osób jest podstawowym środkiem transportu, nawet jeśli większość codziennych tras liczy zaledwie kilka kilometrów. Dojazd do pracy, zakupy, wizyta w urzędzie czy odprowadzenie dziecka do szkoły często oznaczają kolejne podróże autem. Tymczasem część z nich można bez większych trudności pokonać na dwóch kółkach. Rower zamiast samochodu sprawdza się szczególnie na krótkich i średnich dystansach, zwłaszcza w miastach, w których kierowcy regularnie tracą czas w korkach. Nie oznacza to jednak, że jednoślad będzie najlepszym rozwiązaniem w każdej sytuacji, a wiele zależy od długości trasy, infrastruktury rowerowej, pogody oraz indywidualnych potrzeb.
Czy rower może zastąpić samochód w codziennym życiu?
Całkowita rezygnacja z samochodu nie dla każdego będzie możliwa lub wygodna. Osoby dojeżdżające kilkadziesiąt kilometrów do pracy, przewożące ciężkie przedmioty czy regularnie podróżujące z kilkorgiem dzieci mogą mieć trudności z zastąpieniem auta tradycyjnym rowerem.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy większość codziennych obowiązków załatwiamy w promieniu kilku kilometrów od miejsca zamieszkania – wówczas rower może stać się podstawowym środkiem transportu, a samochód pozostanie rozwiązaniem wykorzystywanym podczas dalszych podróży lub w wyjątkowych sytuacjach. Duże znaczenie ma również rozwój infrastruktury, a drogi dla rowerów, pasy rowerowe, kontraruch na wybranych ulicach jednokierunkowych oraz bezpieczne parkingi pozwalają coraz częściej planować podróże bez konieczności korzystania z samochodu.
Warto jednak spojrzeć na codzienne przemieszczanie się całościowo, a sam fakt, że samochodem można poruszać się szybciej, nie oznacza jeszcze, że podróż nim zajmie mniej czasu.
Rower czy samochód? W mieście nie zawsze wygrywa silnik
Jedną z największych niedogodności poruszania się samochodem po mieście są korki. Szczególnie odczuwają je osoby, które codziennie dojeżdżają do pracy w godzinach porannego i popołudniowego szczytu – wówczas nawet stosunkowo krótka trasa może wtedy zająć znacznie więcej czasu, niż sugerowałaby jej długość.
Rowerzysta często ma możliwość wyboru innej drogi, może ominąć zatłoczone skrzyżowania lub przejechać trasą niedostępną dla samochodów, o ile pozwalają na to przepisy i lokalne zasady korzystania z danego terenu. Nie oznacza to jednak, że jednoślad zawsze będzie szybszy, ponieważ na trasach z licznymi skrzyżowaniami, słabą infrastrukturą lub dużymi różnicami wysokości samochód może mieć wyraźną przewagę. Dlatego najlepiej porównać rzeczywisty czas przejazdu obiema metodami, uwzględniając także parkowanie i dojście do celu.
Ile można zaoszczędzić, wybierając rower zamiast samochodu?
Koszty użytkowania samochodu nie ograniczają się do tankowania, a właściciel auta musi uwzględnić również ubezpieczenie, przeglądy techniczne, wymianę opon, naprawy, utratę wartości pojazdu i ewentualne opłaty parkingowe. Poruszanie się rowerem jest pod tym względem znacznie tańsze, choć nie całkowicie bezpłatne.
Największe oszczędności można uzyskać wtedy, gdy rower zastępuje znaczną część przejazdów samochodem. W przypadku dojazdów do pracy oddalonej o kilka kilometrów oznacza to ograniczenie miesięcznego zużycia paliwa oraz eksploatacji auta. Trzeba jednak odróżnić dwie sytuacje: Jeśli samochód pozostaje w gospodarstwie domowym, koszty stałe, takie jak ubezpieczenie czy część wydatków związanych z utrzymaniem pojazdu, nadal występują. Jeżeli natomiast dzięki rowerowi można całkowicie zrezygnować z drugiego samochodu, potencjalne oszczędności będą znacznie większe.
Rower do codziennych dojazdów nie musi być przy tym drogi. W większości miejskich zastosowań ważniejsze od zaawansowanego osprzętu okazują się wygodna pozycja, sprawne hamulce, odpowiednie oświetlenie, błotniki oraz możliwość przewożenia niewielkiego bagażu.
Dojazd rowerem do pracy, a zdrowie. Korzyści nie kończą się na kondycji
Regularna aktywność fizyczna jest jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za zastąpieniem części podróży samochodem jazdą na rowerze. W przeciwieństwie do dodatkowego treningu, na który trzeba wygospodarować czas, dojazdy rowerowe można włączyć do codziennego harmonogramu.
Podczas pedałowania pracują przede wszystkim mięśnie nóg i pośladków, ponieważ jazda angażuje również mięśnie stabilizujące tułów, a wysiłek aerobowy korzystnie wpływa na wydolność układu krążenia i oddechowego. Regularna aktywność może ponadto poprawiać samopoczucie, jakość snu oraz pomagać w utrzymaniu prawidłowej masy ciała. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dorosłym przynajmniej 150–300 minut aktywności aerobowej o umiarkowanej intensywności tygodniowo. Codzienne dojazdy rowerem mogą pomóc w realizacji tych zaleceń, szczególnie gdy pokonujemy trasę w tempie powodującym umiarkowany wzrost oddechu i tętna. Co istotne, nie trzeba od razu pokonywać dużych dystansów, a osoba, która wcześniej nie jeździła regularnie, może rozpocząć od krótszych przejazdów i stopniowo wydłużać trasę.
Nie należy jednak zakładać, że jazda na rowerze zastąpi wszystkie formy ruchu. Dla zachowania sprawności przydatne są również ćwiczenia wzmacniające, a źle dobrany rower lub nieprawidłowa pozycja mogą powodować dyskomfort, szczególnie w okolicy pleców, szyi i nadgarstków.
Rower zamiast samochodu to również korzyści dla środowiska
Tradycyjny rower nie emituje spalin podczas jazdy, generuje znacznie mniej hałasu niż samochód z silnikiem spalinowym i zajmuje mniej przestrzeni na drodze oraz podczas parkowania. W miastach, w których duża liczba mieszkańców korzysta z samochodów nawet na bardzo krótkich dystansach, ograniczenie części takich podróży może zmniejszyć lokalną emisję zanieczyszczeń i natężenie ruchu.
Nie oznacza to, że rower nie ma żadnego wpływu na środowisko, ponieważ jego produkcja, transport i późniejsza utylizacja również wymagają wykorzystania energii oraz surowców. Mimo to w całym cyklu życia jednoślad ma zazwyczaj znacznie mniejszy ślad środowiskowy niż samochód, szczególnie gdy jest użytkowany przez wiele lat.
Warto też pamiętać, że rowerzyści nadal mogą być narażeni na zanieczyszczenia powietrza, zwłaszcza podczas jazdy w pobliżu ruchliwych ulic. Wybór spokojniejszej trasy, oddalonej od dużego natężenia ruchu, może poprawić komfort codziennych podróży.
Czy można dojeżdżać rowerem do pracy przez cały rok?
Codzienna jazda rowerem nie musi kończyć się wraz z nadejściem jesieni. Deszcz, niższa temperatura czy krótszy dzień nie zawsze stanowią przeszkodę, szczególnie dla osób, które odpowiednio przygotują siebie i sprzęt.
Podstawą są sprawne oświetlenie, dobrej jakości opony oraz ubranie dopasowane do warunków atmosferycznych, a w chłodniejsze dni najlepiej sprawdza się ubiór warstwowy, który pozwala regulować temperaturę podczas wysiłku. Dużą różnicę robią również błotniki, osłona łańcucha, bagażnik i wodoodporne sakwy, dzięki czemu można ograniczyć zabrudzenie odzieży oraz bezpiecznie przewieźć laptop, dokumenty czy ubrania na zmianę.
Zimą konieczne jest jednak zachowanie większej ostrożności. Śnieg, oblodzenie i błoto pośniegowe mogą znacznie pogorszyć przyczepność, a nie wszystkie drogi rowerowe są odśnieżane równie regularnie jak jezdnie.
Rower elektryczny jako alternatywa dla samochodu
Nie każdy chce lub może pokonywać codziennie kilkanaście kilometrów na tradycyjnym rowerze, a w takich sytuacjach interesującym rozwiązaniem może być rower elektryczny, którego silnik wspomaga pedałowanie. Największą zaletą e-bike’a jest ograniczenie wysiłku potrzebnego do pokonywania podjazdów oraz dłuższych odcinków. Może to być szczególnie przydatne osobom, które chciałyby dojeżdżać do pracy na dwóch kółkach, ale obawiają się zmęczenia przed rozpoczęciem obowiązków zawodowych.
Rower elektryczny nadal wymaga pedałowania, o ile mówimy o standardowym modelu spełniającym ustawową definicję roweru. Wspomaganie jest ograniczone przepisami, a sam pojazd pozostaje uzależniony od poziomu naładowania akumulatora.
Trzeba również uwzględnić wyższą cenę zakupu, większą masę i dodatkowe koszty związane z eksploatacją napędu elektrycznego. Mimo tych ograniczeń e-bike może pozwolić na zastąpienie samochodu podczas podróży, które na tradycyjnym rowerze byłyby zbyt wymagające.
Źródła: WHO – zalecenia dotyczące aktywności fizycznej, https://www.who.int/poland/publications/i/item/9789240014886
Komisja Europejska – korzyści z rozwoju ruchu rowerowego, https://road-safety.transport.ec.europa.eu/eu-road-safety-policy/priorities/safe-road-use/cyclists/promoting-cycling-changes-expect_en