Ósemka w kole rowerowym to potoczne określenie bocznego skrzywienia obręczy. Podczas obracania koła można wtedy zauważyć, że jego fragment przesuwa się raz w lewo, a raz w prawo. Niewielkie odchylenie nie zawsze uniemożliwia dalszą jazdę, ale wyraźnego bicia nie warto ignorować. Problem może wynikać z nieprawidłowego napięcia szprych, uderzenia obręczy w przeszkodę albo uszkodzenia samego koła. Sposób naprawy zależy przede wszystkim od przyczyny i stopnia deformacji.
Co to jest ósemka w kole rowerowym?
Prawidłowo wycentrowane koło powinno obracać się możliwie równo. Obręcz pozostaje wtedy w niemal niezmienionej pozycji względem klocków hamulcowych, ramy lub widelca. Jeżeli podczas obracania wyraźnie przemieszcza się na boki, mamy do czynienia z biciem bocznym, nazywanym właśnie ósemką.
Nie należy mylić go z biciem promieniowym. W drugim przypadku obręcz nie przesuwa się przede wszystkim na boki, lecz w pewnym miejscu znajduje się bliżej lub dalej od osi piasty. Koło obserwowane z boku może sprawiać wówczas wrażenie, jakby delikatnie podskakiwało.
Oba problemy są związane z geometrią koła, ale ich usuwanie wygląda nieco inaczej. W przypadku typowej ósemki podstawową czynnością serwisową jest odpowiednia regulacja napięcia szprych.
Skąd bierze się ósemka w kole rowerowym?
Koło rowerowe składa się między innymi z obręczy, piasty, szprych i nypli. Szprychy są naprężone i wspólnie utrzymują obręcz we właściwym położeniu. Jeśli ich napięcie przestanie być odpowiednio rozłożone, obręcz może zacząć odchylać się od prawidłowej płaszczyzny.
Przyczyną może być stopniowe poluzowanie jednej lub kilku szprych. Problem może pojawić się również po mocnym uderzeniu kołem w krawężnik, kamień, dziurę w nawierzchni albo inną przeszkodę. Szczególnie duże obciążenia występują podczas jazdy MTB, skoków oraz pokonywania nierówności.
Do skrzywienia może dojść również wskutek wypadku, przewrócenia roweru albo nieprawidłowego transportowania go. Jeżeli obręcz została mechanicznie odkształcona, samo regulowanie szprych nie zawsze wystarczy.
Warto też pamiętać, że nowe koło może wymagać kontroli po pewnym okresie użytkowania. Szprychy oraz inne elementy układu podlegają obciążeniom, dlatego po pierwszych kilometrach ich napięcie może wymagać korekty.
Jak sprawdzić, czy koło ma ósemkę?
Najprostszy test można wykonać bez specjalistycznych narzędzi. Wystarczy unieść rower albo ustawić go na stojaku i zakręcić podejrzanym kołem. Następnie trzeba obserwować obręcz względem nieruchomego punktu.
W rowerze wyposażonym w hamulce szczękowe dobrym punktem odniesienia są klocki hamulcowe. Jeżeli odległość pomiędzy klockiem i obręczą zmienia się podczas obrotu koła, może występować bicie boczne. Przy większym skrzywieniu obręcz potrafi okresowo ocierać o jeden z klocków.
W przypadku hamulców tarczowych trzeba uważać, aby nie pomylić krzywej obręczy z biciem tarczy hamulcowej. Tarcza i obręcz są osobnymi elementami. Ocierający zacisk hamulca tarczowego nie oznacza automatycznie, że całe koło jest źle wycentrowane.
W profesjonalnym serwisie stosowana jest centrownica. Pozwala ona dokładniej określić miejsce oraz wielkość odchylenia obręczy.
Czy można jeździć z ósemką w kole?
Wiele zależy od wielkości bicia i stanu pozostałych elementów. Bardzo niewielkie odchylenia mogą występować w używanych kołach i nie zawsze są odczuwalne podczas jazdy. Jeżeli jednak koło wyraźnie porusza się na boki, problem powinien zostać sprawdzony.
W rowerze z hamulcami szczękowymi skrzywiona obręcz może ocierać o klocek. Powoduje to dodatkowy opór i utrudnia prawidłowe ustawienie hamulca. Przy większym biciu różnica może być zauważalna nawet podczas spokojnej jazdy.
Szczególną uwagę należy zwrócić na stan szprych. Jeżeli któraś jest pęknięta albo wyraźnie luźna, dalsza jazda może pogłębiać problem. Obciążenia zaczynają być przenoszone przez pozostałe szprychy, a geometria koła może się dalej zmieniać.
Po mocnym uderzeniu warto również dokładnie obejrzeć obręcz. Pęknięcia, głębokie wgniecenia lub wybrzuszenia są znacznie poważniejszym sygnałem niż niewielkie rozcentrowanie.
Jak wycentrować koło rowerowe?
Centrowanie polega przede wszystkim na odpowiedniej zmianie napięcia szprych za pomocą nypli znajdujących się przy obręczy. Potrzebny jest właściwie dobrany klucz do szprych.
Jeżeli obręcz w określonym miejscu odchyla się na jedną stronę, regulacja odpowiednich szprych pozwala przesunąć ją w przeciwnym kierunku. Nie powinno się jednak wykonywać dużych zmian napięcia jednego nypla za jednym razem. Bezpieczniejsze są niewielkie korekty i regularne sprawdzanie efektu.
Trzeba jednocześnie kontrolować całe koło. Usunięcie bicia bocznego nie powinno powodować powstania dużego bicia promieniowego ani nadmiernych różnic w napięciu poszczególnych szprych.
Właśnie dlatego centrowanie jest bardziej skomplikowane, niż może się początkowo wydawać. Celem nie jest jedynie uzyskanie obręczy, która wizualnie obraca się prosto. Koło powinno mieć również prawidłową geometrię i właściwe napięcie szprych.
Czy ósemkę można naprawić samemu?
Niewielkie bicie boczne można próbować skorygować w domu, szczególnie jeśli właściciel roweru rozumie zasadę działania koła szprychowego i posiada odpowiedni klucz. Do pierwszych prób nie zawsze potrzebna jest profesjonalna centrownica, ponieważ jako punkt odniesienia można wykorzystać element zamocowany nieruchomo względem obręczy.
Nie warto natomiast obracać nypli przypadkowo. Nadmierne naprężenie jednej szprychy może przenieść problem w inne miejsce, a zbyt mocne poluzowanie kolejnej dodatkowo pogorszyć geometrię koła.
Przed rozpoczęciem regulacji dobrze jest również upewnić się, w którą stronę obraca się dany nypel z perspektywy używanego narzędzia. Pomyłka może sprawić, że zamiast napiąć szprychę, jeszcze bardziej ją poluzujemy.
Jeśli bicie jest duże, szprychy mają bardzo nierówne napięcie albo wcześniej doszło do mocnego uderzenia, rozsądniejszym rozwiązaniem będzie oddanie koła do serwisu rowerowego.
Ile kosztuje centrowanie koła rowerowego?
Cena zależy od serwisu, rodzaju koła oraz zakresu potrzebnych prac. Zwykła korekta niewielkiego bicia jest znacznie prostsza niż naprawa koła z pękniętą szprychą, uszkodzonym nyplem lub mocno zdeformowaną obręczą.
Na koszt może wpływać również konieczność demontażu opony, kasety albo innych elementów. Dlatego trudno wskazać jedną stawkę obowiązującą we wszystkich warsztatach.
Przed wykonaniem usługi warto poprosić mechanika o ocenę obręczy. Przy mocno uszkodzonym lub zużytym kole może się okazać, że dalsze centrowanie nie będzie ekonomicznie uzasadnione.
Kiedy ósemki nie da się już wycentrować?
Nie każdą krzywą obręcz można doprowadzić do prawidłowego stanu samą regulacją szprych. Jeżeli aluminium zostało trwale odkształcone wskutek silnego uderzenia, próba wymuszenia odpowiedniego położenia za pomocą bardzo nierównych napięć szprych nie jest dobrym rozwiązaniem.
Do wymiany może kwalifikować się obręcz pęknięta, mocno wgnieciona albo zdeformowana w kilku miejscach. W kołach z hamulcami szczękowymi znaczenie ma również zużycie powierzchni hamującej.
W niektórych przypadkach wystarczy wymienić samą obręcz i ponownie zapleść koło na dotychczasowej piaście. Przy tańszych kołach bardziej opłacalny może być jednak zakup kompletnego nowego koła.
Jak zmniejszyć ryzyko ponownego skrzywienia koła?
Warto okresowo kontrolować stan szprych. Wyraźnie luźna szprycha nie powinna być ignorowana, szczególnie jeśli koło niedawno było proste. Po mocnym uderzeniu w dziurę lub krawężnik dobrze jest także zakręcić kołem i sprawdzić, czy obręcz nadal porusza się równo.
Znaczenie ma również właściwe ciśnienie w oponach. Jazda ze zbyt niskim ciśnieniem zwiększa ryzyko mocnego dobicia opony i uderzenia obręczy o przeszkodę. Odpowiednia wartość zależy jednak od rodzaju roweru, szerokości opony, masy rowerzysty, nawierzchni oraz zastosowanego systemu.
Dobrze zbudowane i prawidłowo wycentrowane koło potrafi wytrzymać bardzo duże obciążenia. Jeżeli natomiast ósemka regularnie powraca mimo kolejnych regulacji, warto sprawdzić nie tylko samo centrowanie, ale również stan obręczy, szprych i nypli. Powtarzający się problem może oznaczać, że jeden z elementów koła jest już uszkodzony lub zużyty.
Źródło: www.bikesalon.pl
