Amortyzatory mają bezpośredni wpływ na prowadzenie samochodu, komfort jazdy oraz zachowanie kół podczas hamowania i pokonywania nierówności. Choć kierowcy często zwracają uwagę przede wszystkim na opony, klocki hamulcowe czy olej silnikowy, kondycja zawieszenia jest równie istotna. Zużyty amortyzator nie zawsze zaczyna od razu stukać lub przeciekać. Jego sprawność może pogarszać się stopniowo, przez co kierowca przyzwyczaja się do zmiany zachowania samochodu.
Regularna kontrola amortyzatorów pozwala wykryć zużycie odpowiednio wcześnie i ograniczyć ryzyko uszkodzenia innych elementów zawieszenia. Warto jednak wiedzieć, że określenie serwis amortyzatorów może oznaczać zarówno ich diagnostykę i wymianę, jak i profesjonalną regenerację w przypadku konstrukcji, które można rozebrać i ponownie przygotować do pracy.
Dlaczego amortyzatory trzeba regularnie kontrolować?
Podstawowym zadaniem amortyzatora jest tłumienie drgań powstających podczas pracy sprężyny zawieszenia. Gdy koło wpada w nierówność, sprężyna ugina się, a następnie dąży do powrotu do swojej pierwotnej pozycji. Bez odpowiedniego tłumienia samochód po przejechaniu przez nierówność przez dłuższy czas kołysałby się, a koło mogłoby okresowo tracić właściwy kontakt z nawierzchnią.
Sprawny amortyzator stabilizuje ruch zawieszenia i pomaga utrzymać oponę możliwie blisko nawierzchni. Ma to znaczenie podczas hamowania, skręcania, przyspieszania i jazdy po nierównej drodze. Jeżeli jego skuteczność spada, samochód może bardziej przechylać się w zakrętach, nurkować podczas hamowania oraz gorzej reagować na gwałtowne manewry.
Zużyte amortyzatory mogą również wpływać na opony. Jeżeli koło nie jest odpowiednio kontrolowane przez zawieszenie, bieżnik może ścierać się nierównomiernie. Długotrwała jazda z niesprawnym amortyzatorem może zwiększać obciążenia przenoszone także na tuleje, wahacze, łączniki stabilizatora, sprężyny oraz pozostałe elementy podwozia.
Jak rozpoznać zużyty amortyzator?
Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów jest pogorszenie stabilności samochodu. Auto może zacząć wyraźniej kołysać się po przejechaniu przez próg zwalniający albo większą nierówność. Kierowca może również zauważyć zwiększone przechyły nadwozia podczas pokonywania zakrętów.
Niepokojącym sygnałem jest także wyciek oleju na obudowie amortyzatora. Niewielkie zabrudzenie nie zawsze oznacza konieczność natychmiastowej wymiany, dlatego stan elementu powinien zostać oceniony przez mechanika. Wyraźny wyciek może jednak wskazywać na uszkodzenie uszczelnienia i utratę właściwości tłumiących.
Do możliwych objawów należą również stuki z okolic zawieszenia, choć nie zawsze odpowiada za nie sam amortyzator. Źródłem hałasu mogą być między innymi poduszki amortyzatora, łożyska kolumny McPhersona, tuleje wahaczy, sworznie czy łączniki stabilizatora.
Warto zwrócić uwagę także na nieregularne zużycie opon, wydłużone uspokajanie nadwozia po przejechaniu przez nierówność oraz odczuwalne pogorszenie kontroli nad samochodem podczas jazdy z większą prędkością.
Jak serwisujemy amortyzatory?
Pierwszym etapem powinna być dokładna diagnostyka zawieszenia. Mechanik sprawdza nie tylko amortyzator, lecz także jego mocowanie, osłonę, odbojnik, sprężynę oraz elementy współpracujące z kolumną zawieszenia. Pozwala to ustalić, czy źródłem problemu faktycznie jest amortyzator.
W przypadku standardowych amortyzatorów montowanych w większości samochodów osobowych najczęściej stosuje się wymianę całego elementu. Amortyzatory zwykle wymienia się parami na jednej osi. Założenie jednego nowego amortyzatora i pozostawienie drugiego mocno zużytego może doprowadzić do nierównomiernej pracy zawieszenia.
Podczas wymiany warto sprawdzić również stan odbojów, osłon przeciwpyłowych oraz górnych mocowań. Jeżeli elementy te są zużyte, pozostawienie ich razem z nowymi amortyzatorami może skrócić trwałość naprawy lub spowodować konieczność ponownego demontażu zawieszenia po stosunkowo krótkim czasie.
W samochodach wyposażonych w kolumny McPhersona wymiana amortyzatora wymaga demontażu sprężyny za pomocą odpowiedniego ściągacza. Jest to czynność, która powinna być wykonywana właściwymi narzędziami, ponieważ sprężyna znajduje się pod dużym napięciem.
Po zakończeniu prac przy zawieszeniu w wielu przypadkach wskazana jest kontrola geometrii kół. Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy podczas naprawy rozłączane były elementy mogące wpływać na ustawienie koła.
Czy amortyzatory można regenerować?
Nie każdy amortyzator jest przeznaczony do regeneracji. W przypadku wielu popularnych samochodów osobowych ekonomicznie uzasadniona jest po prostu wymiana części na nową. Istnieją jednak konstrukcje rozbieralne, sportowe oraz specjalistyczne, w których profesjonalny serwis może przywrócić amortyzatorowi odpowiednie parametry.
Regeneracja może obejmować rozebranie amortyzatora, kontrolę tłoczyska i cylindra, wymianę uszczelnień, oleju oraz elementów odpowiedzialnych za przepływ cieczy. W amortyzatorach gazowych konieczne może być również ponowne napełnienie układu gazem pod odpowiednim ciśnieniem.
W zawieszeniach sportowych serwis może być jeszcze bardziej rozbudowany. Amortyzatory takich producentów jak Öhlins, Bilstein, KW czy Koni, zależnie od konkretnego modelu, mogą umożliwiać okresową obsługę, zmianę charakterystyki tłumienia albo wymianę elementów wewnętrznych.
Jak często należy serwisować amortyzatory?
Nie istnieje jeden przebieg, po którym każdy amortyzator wymaga automatycznej wymiany. Tempo zużycia zależy od konstrukcji zawieszenia, jakości zastosowanej części, masy samochodu, stylu jazdy oraz warunków drogowych. Auto regularnie poruszające się po nierównych drogach może zużywać elementy zawieszenia szybciej niż samochód jeżdżący głównie po dobrej jakości trasach.
Rozsądnym rozwiązaniem jest kontrolowanie zawieszenia podczas okresowych przeglądów samochodu, szczególnie gdy przebieg zaczyna być większy albo pojawiają się jakiekolwiek objawy pogorszenia prowadzenia. Sama liczba kilometrów nie powinna być jedyną podstawą decyzji o wymianie.
W przypadku amortyzatorów sportowych lub przeznaczonych do motorsportu sytuacja wygląda inaczej. Producent konkretnego modelu może określać interwał serwisowy liczony przebiegiem, godzinami pracy albo liczbą zawodów. Intensywna eksploatacja na torze generuje znacznie większe obciążenia niż normalna jazda drogowa, dlatego takie amortyzatory mogą wymagać obsługi znacznie częściej.
Czy badanie amortyzatorów na stacji diagnostycznej wystarczy?
Badanie zawieszenia na stanowisku diagnostycznym może dostarczyć przydatnych informacji, ale jego wynik nie powinien być interpretowany w oderwaniu od pozostałych elementów samochodu. Na rezultat wpływ mogą mieć między innymi ciśnienie w oponach, konstrukcja zawieszenia, masa pojazdu czy stan innych podzespołów.
Dlatego dobry serwis nie ogranicza się wyłącznie do odczytania procentowego wyniku z urządzenia. Istotne są również oględziny amortyzatora, kontrola luzów zawieszenia oraz jazda próbna, jeżeli zachowanie samochodu budzi zastrzeżenia.
Nie zawsze amortyzator, który wygląda na suchy, jest w pełni sprawny. Z drugiej strony sama obecność niewielkiej ilości zabrudzenia w okolicy tłoczyska nie przesądza jeszcze o jego uszkodzeniu. Liczy się całościowa ocena układu.
Dlaczego amortyzatory wymienia się parami?
Lewy i prawy amortyzator znajdujące się na tej samej osi pracują w podobnych warunkach i zazwyczaj mają zbliżony przebieg. Jeżeli jeden z nich uległ znacznemu zużyciu, drugi również może mieć już obniżoną sprawność, nawet jeśli nie wykazuje jeszcze wyraźnych objawów.
Zamontowanie tylko jednego nowego amortyzatora może spowodować różnicę w tłumieniu pomiędzy prawą i lewą stroną pojazdu. W normalnej jeździe może być ona trudna do zauważenia, ale podczas gwałtownego hamowania, pokonywania nierówności czy nagłej zmiany kierunku ruchu może mieć większe znaczenie.
Z tego powodu producenci części i warsztaty zazwyczaj zalecają wymianę amortyzatorów parami na jednej osi. Nie oznacza to natomiast, że przy awarii przedniego amortyzatora automatycznie trzeba wymieniać również oba tylne.
Co warto wymienić razem z amortyzatorami?
Zakres dodatkowych prac zależy od konstrukcji konkretnego samochodu. Mechanik powinien skontrolować przede wszystkim osłony przeciwpyłowe i odboje, ponieważ chronią one amortyzator przed zabrudzeniami oraz uszkodzeniami mechanicznymi.
W przypadku przednich kolumn McPhersona warto zweryfikować górne mocowania oraz łożyska amortyzatorów. Zużyte łożysko może powodować trzaski podczas skręcania kierownicą, a uszkodzona poduszka może wywoływać stuki i pogarszać komfort jazdy.
Kontroli wymagają również sprężyny. Pęknięcie jednego ze zwojów nie zawsze jest od razu widoczne dla kierowcy, szczególnie jeżeli dochodzi do niego w dolnej części sprężyny. Dopiero po demontażu kolumny można dokładnie ocenić jej stan.
Dobrze wykonany serwis amortyzatorów nie polega więc wyłącznie na wyjęciu starej części i zamontowaniu nowej. To również sprawdzenie elementów współpracujących, prawidłowy montaż, dokręcenie połączeń zgodnie z wymaganiami producenta oraz kontrola zachowania samochodu po naprawie. Dzięki temu zawieszenie może pracować zgodnie z założeniami konstrukcyjnymi pojazdu, a kierowca nie musi czekać, aż pierwszym wyraźnym sygnałem problemu będzie poważne pogorszenie prowadzenia auta.
Źródło: www.bikesalon.pl