Przeskakiwanie napędu podczas pedałowania to jedna z bardziej irytujących usterek w rowerze. Czasem wystarczy drobna regulacja tylnej przerzutki, ale zdarza się też, że przyczyną jest zużyty łańcuch, kaseta albo skrzywiony hak przerzutki. Im szybciej uda się ustalić źródło problemu, tym mniejsze ryzyko, że niewielka usterka skończy się wymianą kilku elementów.
Co zrobić, gdy rower przeskakuje na przełożeniach?
Najpierw trzeba określić, w jakiej sytuacji pojawia się problem. Jeśli łańcuch przeskakuje tylko na jednej lub dwóch zębatkach, winna może być regulacja przerzutki albo miejscowe zużycie kasety. Gdy problem występuje na wielu przełożeniach, warto sprawdzić stan łańcucha, linki, pancerze i ustawienie przerzutki.
Dobrze jest również zwrócić uwagę, czy objaw występuje podczas spokojnego pedałowania, czy dopiero pod dużym obciążeniem. Przeskakiwanie podczas mocnego nacisku na pedały często wskazuje na zużycie elementów napędu. Problemy pojawiające się podczas samej zmiany biegu częściej mają związek z regulacją.
Zacznij od dokładnego obejrzenia napędu
Przed regulowaniem warto ustawić rower w stabilnej pozycji i obejrzeć łańcuch, kasetę oraz przerzutkę. Trzeba sprawdzić, czy łańcuch prawidłowo przechodzi przez rolki wózka, a także czy nie ma uszkodzonych albo sztywnych ogniw.
Warto też zobaczyć, czy tylna przerzutka nie jest wyraźnie przekrzywiona. Jeśli rower niedawno się przewrócił albo przerzutka została uderzona podczas transportu, hak mocujący mógł się odkształcić. Nawet niewielkie skrzywienie może powodować problemy z precyzyjną zmianą biegów.
Zużyty łańcuch często powoduje przeskakiwanie
Jedną z najczęstszych przyczyn jest nadmiernie zużyty łańcuch. Wraz z przebiegiem zwiększają się luzy pomiędzy jego elementami, przez co odległości pomiędzy sworzniami stają się większe. Potocznie określa się to jako rozciągnięcie łańcucha.
Taki łańcuch coraz gorzej układa się na zębach kasety. Początkowo może działać poprawnie podczas lekkiego pedałowania, ale zaczyna przeskakiwać przy mocniejszym nacisku. Z czasem problem staje się coraz bardziej odczuwalny.
Stan najlepiej sprawdzić specjalnym przymiarem. To niedrogie narzędzie, które pozwala szybko ocenić stopień zużycia bez zdejmowania łańcucha.
Nowy łańcuch też może przeskakiwać
Częstym zaskoczeniem jest sytuacja, w której napęd działał w miarę poprawnie przed wymianą łańcucha, a po założeniu nowego zaczyna przeskakiwać. Nie musi to oznaczać, że nowy element jest wadliwy.
Stary łańcuch przez długi czas może zużywać zęby kasety, dopasowując je do własnego zwiększonego skoku. Nowy ma prawidłową geometrię i może już nie współpracować z mocno zużytymi zębatkami.
Jeżeli przeskakiwanie po wymianie występuje przede wszystkim na najczęściej używanych przełożeniach, bardzo prawdopodobne jest zużycie kasety. W takim przypadku sama ponowna regulacja może nie wystarczyć.
Jak rozpoznać zużytą kasetę?
Zużycia nie zawsze można jednoznacznie ocenić na podstawie samego wyglądu. Mocno wypracowane zęby bywają bardziej spiczaste, nierówne lub mają zmieniony profil, ale przy umiarkowanym zużyciu różnice mogą być niewielkie.
Bardzo charakterystycznym objawem jest przeskakiwanie tylko na wybranych zębatkach podczas mocniejszego pedałowania. Najczęściej są to te przełożenia, których rowerzysta używa najczęściej.
Jeśli świeżo założony, prawidłowo dobrany łańcuch przeskakuje na starej kasecie, jej wymiana często okazuje się konieczna. Przy dużym zużyciu warto sprawdzić również tarcze mechanizmu korbowego.
Przerzutka może być po prostu źle wyregulowana
Nie każde przeskakiwanie oznacza zużycie części. Jeśli łańcuch próbuje wejść na sąsiednią zębatkę, cyka albo nie utrzymuje wybranego biegu, przyczyną może być niewłaściwe napięcie linki.
Do drobnej korekty służy baryłka regulacyjna znajdująca się zwykle przy manetce albo przerzutce. Obracanie jej zmienia napięcie linki i pozwala dokładniej ustawić pozycję przerzutki względem kasety.
Regulację najlepiej wykonywać małymi krokami, na przykład po ćwierć obrotu. Po każdej zmianie warto zakręcić korbą i przejść przez kilka biegów, aby sprawdzić rezultat.
Jak działa regulacja napięcia linki?
Jeśli łańcuch ma problem z wejściem na większą zębatkę kasety, często potrzebne jest nieznaczne zwiększenie napięcia linki. Jeśli natomiast niechętnie schodzi na mniejsze zębatki, napięcie może być zbyt duże.
Nie warto jednak regulować wszystkiego wyłącznie baryłką. Jeśli zakres regulacji jest już prawie wykorzystany, problem może leżeć w źle założonej lince, zabrudzonym pancerzu albo skrzywionym haku.
W starszych rowerach linki potrafią się zacierać. Wtedy przerzutka nie reaguje płynnie na ruch manetki, a regulacja raz wydaje się poprawna, by po kilku zmianach biegów ponownie się rozjechać.
Brudne linki i pancerze mogą powodować problemy
Linka musi swobodnie przesuwać się wewnątrz pancerza. Korozja, piasek, zaschnięty brud albo uszkodzona osłona mogą zwiększać tarcie i utrudniać powrót przerzutki.
Objawem bywa opóźniona zmiana biegów. Po naciśnięciu manetki przez chwilę nic się nie dzieje, a po kilku obrotach korby łańcuch nagle przeskakuje na inną zębatkę.
W takiej sytuacji czyszczenie lub wymiana linek i pancerzy może przynieść większą poprawę niż dalsze kręcenie śrubami regulacyjnymi.
Skrzywiony hak przerzutki potrafi zepsuć całą regulację
Hak przerzutki jest stosunkowo delikatnym elementem i może się skrzywić po upadku roweru, uderzeniu o przeszkodę albo nieostrożnym transporcie. Przerzutka przestaje wtedy znajdować się równolegle do kasety.
Charakterystycznym objawem jest sytuacja, w której można dobrze ustawić część biegów, ale pozostałe nadal pracują źle. Próba poprawienia jednego zakresu powoduje pogorszenie innego.
Dokładne sprawdzenie haka wymaga specjalnego przyrządu. Prostowanie na oko może pogorszyć sytuację, szczególnie w przypadku cienkich aluminiowych elementów.
Sprawdź śrubę regulującą odległość przerzutki od kasety
W wielu przerzutkach znajduje się śruba określana jako B-tension. Reguluje ona odległość górnej rolki wózka od zębatek kasety.
Jeśli odległość jest niewłaściwa, zmiana biegów może działać wolno albo nieprecyzyjnie, szczególnie przy dużych zębatkach. W napędach o szerokim zakresie poprawne ustawienie tego parametru ma duże znaczenie.
Warto korzystać z zaleceń producenta konkretnego modelu. W niektórych systemach przewidziane są specjalne wskaźniki lub szablony ułatwiające ustawienie prawidłowego odstępu.
Śruby ograniczające nie służą do regulowania każdego biegu
Tylna przerzutka ma zwykle śruby oznaczone literami H i L. Ograniczają one skrajne położenia przerzutki i zapobiegają spadnięciu łańcucha poza najmniejszą lub największą zębatkę.
Nie powinno się używać ich do poprawiania pracy środkowych przełożeń. Jeśli rower źle zmienia biegi w centralnej części kasety, problem zazwyczaj znajduje się gdzie indziej.
Nieprawidłowe ustawienie ograniczników może doprowadzić do spadnięcia łańcucha. Szczególnie niebezpieczne jest wciągnięcie go pomiędzy największą zębatkę a szprychy.
Sztywne ogniwo łańcucha także daje podobne objawy
Czasami problem nie dotyczy całego łańcucha, lecz jednego ogniwa. Może ono poruszać się z większym oporem po nieprawidłowym skuciu, zabrudzeniu albo uszkodzeniu.
Sztywne ogniwo można zauważyć podczas powolnego obracania korbą. Przy przechodzeniu przez rolki przerzutki nie wygina się płynnie i powoduje charakterystyczne podskakiwanie wózka.
Jeśli delikatne rozruszanie połączenia nie pomaga albo element jest uszkodzony, łańcuch trzeba naprawić zgodnie z zaleceniami producenta lub wymienić.
Przeskakiwanie pod obciążeniem jest szczególnie ważnym sygnałem
Jeżeli rower działa prawidłowo na stojaku, ale zaczyna szarpać podczas podjazdu albo mocnego przyspieszania, trzeba dokładniej sprawdzić zużycie napędu. Niewielkie obciążenie podczas kręcenia korbą ręką może nie ujawnić problemu.
Podczas jazdy siła działająca na łańcuch jest wielokrotnie większa. Zużyte zęby mogą wtedy nie utrzymywać ogniw i napęd gwałtownie przeskakuje.
Takiego objawu nie warto lekceważyć. Nagła utrata oporu na pedale podczas jazdy na stojąco może spowodować utratę równowagi.
Problem może znajdować się z przodu napędu
Nie zawsze winna jest tylna kaseta. Zużyte zęby tarczy mechanizmu korbowego również mogą powodować przeskakiwanie albo nieprawidłowe prowadzenie łańcucha.
W napędach z kilkoma tarczami warto również sprawdzić przednią przerzutkę. Złe ustawienie może powodować ocieranie, problemy ze zmianą przełożenia albo spadanie łańcucha.
Jeśli objawy pojawiają się wyłącznie przy korzystaniu z jednej tarczy, trzeba przyjrzeć się właśnie jej. Mocne zużycie często jest najbardziej widoczne na najczęściej używanym blacie.
Nie zawsze winna jest przerzutka
Czasami rowerzysta opisuje jako przeskakiwanie przełożeń problem występujący w innym miejscu. Luzy w bębenku piasty, uszkodzone sprzęgło wolnobiegu albo problem z mechanizmem korbowym mogą dawać podobne odczucia.
Jeśli słychać głośny trzask, pedały nagle obracają się bez przenoszenia napędu, a łańcuch pozostaje na tej samej zębatce, warto sprawdzić piastę i bębenek. To inny rodzaj usterki niż nieprawidłowa zmiana biegu.
W rowerach z przekładnią planetarną diagnostyka również wygląda inaczej. Nie należy automatycznie stosować porad przeznaczonych dla klasycznej kasety i zewnętrznej przerzutki.
Czy można dalej jeździć, gdy biegi przeskakują?
Jeśli problem jest niewielki i dotyczy głównie precyzji zmiany przełożeń, zwykle można spokojnie dojechać do domu lub serwisu. Trzeba jednak unikać mocnego pedałowania i gwałtownego obciążania napędu.
Jazdę lepiej przerwać, gdy łańcuch regularnie przeskakuje pod naciskiem, spada albo przerzutka znajduje się nienaturalnie blisko szprych. Nie warto również kontynuować jazdy po zauważeniu wyraźnie skrzywionego haka.
Dalsza eksploatacja może przyspieszyć zużycie części, a w niektórych przypadkach doprowadzić do poważniejszej awarii. Zerwanie albo zakleszczenie napędu podczas szybkiej jazdy może być również niebezpieczne dla rowerzysty.
Od czego zacząć naprawę krok po kroku?
Na początku warto oczyścić napęd i sprawdzić stan łańcucha przymiarem. Następnie można ocenić pracę przerzutki, linek i pancerzy oraz sprawdzić, czy problem dotyczy wszystkich przełożeń, czy tylko wybranych.
Jeśli łańcuch nie jest zużyty, a elementy poruszają się swobodnie, można przeprowadzić dokładną regulację tylnej przerzutki. Gdy mimo prawidłowego ustawienia część biegów nadal nie działa, warto zweryfikować prostotę haka.
Przy starszym lub mocno eksploatowanym rowerze trzeba liczyć się z tym, że przyczyn może być kilka jednocześnie. Zużyty łańcuch, kaseta i zapieczone linki potrafią nakładać się na siebie, przez co pojedyncza regulacja daje jedynie krótkotrwałą poprawę.
Regularna kontrola pozwala uniknąć drogiej wymiany napędu
Stan łańcucha dobrze jest sprawdzać jeszcze zanim pojawi się wyraźne przeskakiwanie. Wymiana przeprowadzona odpowiednio wcześnie pozwala często znacznie dłużej korzystać z tej samej kasety i tarcz.
Duże znaczenie ma również czyszczenie oraz prawidłowe smarowanie. Piasek zmieszany ze starym olejem tworzy ścierającą warstwę, która przyspiesza zużycie sworzni i zębów.
Jeżeli rower nagle zaczyna pracować inaczej niż wcześniej, nie warto czekać, aż problem stanie się bardzo wyraźny. Wczesna kontrola często kończy się prostą regulacją albo wymianą niedrogiego elementu, podczas gdy dalsza jazda może doprowadzić do konieczności odnowienia niemal całego napędu.
Źródło: www.bikesalon.pl
