Luźny łańcuch w rowerze nie zawsze od razu uniemożliwia jazdę, ale zdecydowanie nie powinno się go ignorować. Może powodować przeskakiwanie napędu, spadanie łańcucha, nierówną pracę korby i szybsze zużycie zębatek. W niektórych rowerach problem da się usunąć prostą regulacją, w innych przyczyną jest zużyty łańcuch, niewłaściwa długość albo usterka przerzutki.
Czy można jeździć na rowerze z luźnym łańcuchem?
Krótka jazda do domu lub serwisu zwykle jest możliwa, jeśli łańcuch tylko nieznacznie zwisa i nie spada z zębatek. Nie oznacza to jednak, że rower jest w pełni sprawny. Im większy luz, tym wyższe ryzyko, że łańcuch zsunie się podczas mocniejszego nacisku na pedały.
Szczególnie niebezpieczne jest to podczas podjazdu, szybkiego ruszania albo jazdy na stojąco. Nagłe przeskoczenie napędu może spowodować utratę równowagi. W skrajnym przypadku łańcuch może zakleszczyć się pomiędzy zębatkami, ramą albo kołem.
Jeśli objaw pojawił się nagle, lepiej ograniczyć jazdę i sprawdzić przyczynę. Gdy łańcuch jest mocno luźny, spada lub uderza o ramę, bezpieczniej przerwać jazdę.
Po czym poznać, że łańcuch jest zbyt luźny?
W rowerze bez przerzutek albo z piastą wielobiegową sprawa jest stosunkowo prosta. Łańcuch powinien mieć niewielki luz, ale nie może swobodnie zwisać. Po naciśnięciu go w połowie odległości pomiędzy zębatką przednią i tylną powinien dać się lekko odchylić.
W rowerach z przerzutką tylną sytuacja wygląda inaczej. Za napięcie odpowiada sprężyna przerzutki, więc łańcuch nie powinien wisieć luźno. Jeśli dolna część napędu mocno opada, warto sprawdzić przerzutkę, długość łańcucha i stan całego napędu.
Niepokojącymi objawami są także stuki, uderzanie o dolną rurkę tylnego trójkąta, przeskakiwanie podczas pedałowania oraz częste spadanie łańcucha.
Dlaczego łańcuch robi się luźny?
Przyczyn może być kilka. W rowerach jednobiegowych łańcuch z czasem wydłuża się wskutek zużywania sworzni i tulejek. Potocznie mówi się o jego rozciągnięciu, choć w rzeczywistości metalowe ogniwa nie rozciągają się jak guma. Powiększają się luzy wewnątrz połączeń.
W rowerach z przerzutkami problem może wynikać także z za długiego łańcucha. Jeśli podczas wymiany pozostawiono zbyt wiele ogniw, przerzutka może nie być w stanie odpowiednio go napiąć.
Inną możliwością jest uszkodzona lub osłabiona sprężyna przerzutki, źle założony łańcuch albo problem z wózkiem przerzutki. W rowerach z zawieszeniem napięcie może również zmieniać się podczas pracy tylnego trójkąta.
Zużyty łańcuch nie tylko zwisa
Zużycie łańcucha jest jednym z najczęstszych problemów napędu. Wraz ze wzrostem luzów pomiędzy jego elementami zwiększa się rzeczywista odległość pomiędzy kolejnymi sworzniami.
Taki łańcuch coraz gorzej współpracuje z zębami kasety i tarczy. Początkowo może tylko pracować głośniej, ale później zaczyna przyspieszać zużycie zębatek.
Jeśli wymiana zostanie wykonana odpowiednio wcześnie, często można zachować kasetę. Jeżeli rower długo jeździ na mocno zużytym łańcuchu, nowy może zacząć przeskakiwać na starych zębatkach i wtedy konieczna jest wymiana większej części napędu.
Jak sprawdzić zużycie łańcucha?
Najwygodniej użyć prostego przymiaru do łańcucha. Narzędzie pokazuje stopień jego wydłużenia i pozwala ocenić, czy kwalifikuje się już do wymiany.
Warto kontrolować stan regularnie, zwłaszcza przy dużych przebiegach, jeździe w deszczu, błocie i piachu. Brud działa jak materiał ścierny i przyspiesza zużywanie elementów napędu.
Moment wymiany zależy także od liczby przełożeń. W napędach z większą liczbą rzędów łańcuch jest węższy i wymaga bardziej regularnej kontroli. Najlepiej kierować się zaleceniami producenta oraz wynikiem pomiaru.
Luźny łańcuch może spaść podczas jazdy
Spadanie łańcucha jest jednym z najbardziej oczywistych skutków nieprawidłowego napięcia. Może zdarzać się podczas zmiany biegów, jazdy po nierównościach albo mocniejszego pedałowania.
W rowerze miejskim zwykle kończy się zatrzymaniem i ponownym założeniem łańcucha. Przy większej prędkości sytuacja może jednak być bardziej niebezpieczna, szczególnie gdy łańcuch zakleszczy się przy korbie albo tylnym kole.
W rowerach górskich problem może dodatkowo nasilać się na wybojach. Z tego powodu wiele nowoczesnych przerzutek MTB ma sprzęgło stabilizujące wózek i ograniczające ruch łańcucha.
Czy luźny łańcuch może uszkodzić rower?
Tak, zwłaszcza jeśli problem trwa długo. Uderzający o ramę łańcuch może uszkadzać lakier, a jego częste spadanie może prowadzić do zarysowań lub zakleszczenia przy korbie.
Znacznie większym kosztem może być zużycie kasety i tarcz. Jeśli powodem luzu jest zużyty łańcuch, dalsza jazda przyspiesza ścieranie zębów.
W skrajnym przypadku awaria napędu może uszkodzić przerzutkę, hak przerzutki albo szprychy. Szczególnie groźne jest wciągnięcie łańcucha pomiędzy największą zębatkę kasety a koło.
Jak napiąć łańcuch w rowerze bez przerzutek?
W klasycznym rowerze jednobiegowym napięcie reguluje się zazwyczaj przez przesunięcie tylnego koła w hakach ramy. Najpierw trzeba poluzować nakrętki osi, a następnie delikatnie przesunąć koło do tyłu.
Łańcuch nie powinien być napięty jak struna. Musi zachować niewielki luz, ponieważ zbyt mocne napięcie zwiększa opory i obciąża łożyska piasty oraz suportu.
Po regulacji trzeba zwrócić uwagę, czy tylne koło pozostaje ustawione prosto względem ramy. Dopiero wtedy można prawidłowo dokręcić oś.
W rowerze z przerzutkami nie napina się łańcucha przesuwaniem koła
W typowym rowerze z przerzutką tylną napięcie łańcucha zapewnia mechanizm przerzutki. Przesuwanie tylnego koła nie jest standardową metodą regulacji.
Jeśli łańcuch jest za luźny, trzeba sprawdzić jego długość. Przy wymianie powinien być dobrany do konfiguracji korby, kasety i przerzutki.
Za długi łańcuch może powodować słabe napięcie na najmniejszych zębatkach. Za krótki jest jeszcze bardziej niebezpieczny, ponieważ przy niektórych przełożeniach może nadmiernie naprężyć przerzutkę i uszkodzić napęd.
Jak sprawdzić, czy łańcuch jest za długi?
Najbardziej podejrzana jest sytuacja, w której na małej tarczy z przodu i najmniejszej zębatce z tyłu wózek przerzutki praktycznie nie napina łańcucha. Dolna część napędu może wtedy wyraźnie zwisać.
Trzeba jednak pamiętać, że w wielu napędach przekładnia ma duży zakres, a długość łańcucha musi uwzględniać możliwość użycia dużych zębatek. Nie warto usuwać ogniw bez wcześniejszego sprawdzenia prawidłowej metody dla konkretnego napędu.
Najbezpieczniej porównać długość z instrukcją producenta przerzutki lub zastosować zalecaną metodę prowadzenia łańcucha przez największe zębatki.
Winna może być tylna przerzutka
Jeżeli łańcuch ma prawidłową długość, ale nadal nie jest właściwie napięty, problemem może być przerzutka. Uszkodzona sprężyna wózka nie zapewni wystarczającej siły.
Czasami powodem jest zabrudzenie lub zapieczenie osi obrotu. Przerzutka porusza się wtedy z oporem i nie wraca do właściwego położenia.
W modelach wyposażonych w sprzęgło trzeba również sprawdzić jego stan. Jeśli sprzęgło przestaje działać, łańcuch może zacząć mocniej uderzać o ramę na nierównościach, choć podczas spokojnej jazdy problem może być mniej widoczny.
Nieprawidłowa zmiana biegów może przypominać problem z luźnym łańcuchem
Przeskakiwanie napędu nie zawsze jest spowodowane samym napięciem. Podobne objawy pojawiają się przy źle wyregulowanej przerzutce, krzywym haku albo zużytej kasecie.
Jeżeli łańcuch próbuje wejść na sąsiednią zębatkę, może być słyszalne cykanie, szarpanie i chwilowe przeskoki. Regulacja napięcia linki lub elektronicznej przerzutki może wtedy rozwiązać problem.
Przy starszym napędzie trzeba też zwrócić uwagę na stan zębów kasety. Mocno zużyte mogą mieć charakterystycznie zmieniony kształt i nie współpracować prawidłowo z nowym łańcuchem.
Czy można samemu skrócić łańcuch?
Tak, jeśli wiadomo, że jest za długi i zna się prawidłową długość. Do pracy potrzebny jest skuwacz, a w wielu współczesnych łańcuchach również odpowiednia spinka lub specjalny pin.
Nie należy usuwać ogniw na próbę. Zbyt krótkiego łańcucha często nie da się później bezpiecznie używać, a założenie przełożenia duża tarcza z przodu i duża zębatka z tyłu może doprowadzić do uszkodzenia przerzutki.
Przed skróceniem warto ustalić, dlaczego łańcuch jest luźny. Jeśli jest zużyty, skracanie go nie rozwiąże problemu. Taki element powinien zostać wymieniony.
Smarowanie nie naprawi luźnego łańcucha
Smar zmniejsza tarcie pomiędzy elementami łańcucha i chroni je przed przedwczesnym zużyciem, ale nie usuwa luzów powstałych w wyniku zużycia.
Jeśli łańcuch jest wydłużony, nasmarowanie może chwilowo wyciszyć napęd, lecz nie przywróci jego prawidłowych wymiarów. Podobnie wygląda sytuacja z uszkodzoną przerzutką.
Regularne czyszczenie i smarowanie mają natomiast duże znaczenie profilaktyczne. Dobrze utrzymany łańcuch może wytrzymać znacznie dłużej niż element stale pracujący w piachu i starym, zabrudzonym smarze.
Kiedy nie powinno się dalej jechać?
Jazdę warto przerwać, jeśli łańcuch regularnie spada, mocno przeskakuje pod obciążeniem albo wydaje się tak luźny, że może dostać się pomiędzy ruchome elementy.
Niebezpieczne są również sytuacje, w których przerzutka znajduje się pod nietypowym kątem, wózek jest skrzywiony lub łańcuch przechodzi przez niego w niewłaściwy sposób.
Szczególnej ostrożności wymaga jazda po awarii na trasie. Jeśli problemu nie można bezpiecznie usunąć, lepiej prowadzić rower niż ryzykować zakleszczenie napędu podczas szybkiej jazdy.
Co zrobić, gdy łańcuch nagle stał się luźny?
Najpierw warto zatrzymać rower i obejrzeć cały przebieg łańcucha. Trzeba sprawdzić, czy prawidłowo przechodzi przez obie rolki przerzutki, czy wózek nie jest uszkodzony i czy któreś ogniwo nie zostało rozpięte.
W rowerze bez przerzutek należy zwrócić uwagę na położenie tylnego koła. Jeśli oś przesunęła się w hakach, napięcie łańcucha może zmienić się nagle.
Gdy nie widać oczywistej przyczyny, warto zmierzyć zużycie łańcucha i sprawdzić przerzutkę. Szybkie znalezienie źródła problemu zazwyczaj jest znacznie tańsze niż dalsza jazda do momentu zużycia kasety albo poważniejszej awarii napędu.
Źródło: www.bikesalon.pl
