Pytanie o liczbę przerzutek w rowerze kolarskim pojawia się często podczas zakupu pierwszej szosówki, porównywania osprzętu lub planowania modernizacji napędu. Odpowiedź nie zawsze jest oczywista, ponieważ potoczne określenie przerzutki bywa używane zarówno w odniesieniu do mechanizmów zmieniających położenie łańcucha, jak i do dostępnych biegów. Tymczasem typowy rower kolarski ma jedną albo dwie przerzutki, ale może oferować od kilkunastu do ponad dwudziestu kombinacji przełożeń.
Ile przerzutek znajduje się w rowerze kolarskim?
Klasyczny rower szosowy z dwoma tarczami mechanizmu korbowego ma dwie przerzutki. Tylna przerzutka przesuwa łańcuch pomiędzy zębatkami kasety, natomiast przednia odpowiada za zmianę tarczy przy korbie.
W rowerze z napędem jednorzędowym znajduje się tylko tylna przerzutka. Taki układ określa się jako 1x, czyli napęd z jedną tarczą z przodu. Rozwiązanie to jest popularne w rowerach gravelowych, przełajowych i niektórych modelach szosowych przeznaczonych do jazdy po zróżnicowanych nawierzchniach.
Można również spotkać rowery bez zewnętrznych przerzutek, na przykład konstrukcje torowe z jednym stałym przełożeniem. W takim rowerze nie zmienia się biegu podczas jazdy, a napęd składa się z pojedynczej tarczy i jednej zębatki.
Przerzutka i przełożenie nie oznaczają tego samego
Przerzutka jest konkretnym elementem mechanicznym lub elektronicznym. Przełożenie, nazywane również biegiem, powstaje przez zestawienie wybranej tarczy z przodu z określoną zębatką kasety z tyłu.
Rower z dwiema tarczami przy korbie i kasetą wyposażoną w 12 zębatek ma dwie przerzutki, ale teoretycznie oferuje 24 kombinacje. Zapis takiego napędu wygląda następująco: 2×12.
Podobnie rower z napędem 2×11 ma dwie przerzutki i 22 możliwe ustawienia łańcucha. Model z układem 1×12 posiada jedną przerzutkę oraz 12 przełożeń. W ogłoszeniach sprzedażowych liczba biegów bywa przedstawiana jako liczba przerzutek, co może wprowadzać kupującego w błąd.
Jak policzyć liczbę biegów?
Najprostsza metoda polega na policzeniu tarcz przy korbie oraz zębatek znajdujących się na kasecie. Następnie obie wartości należy pomnożyć.
Jeżeli rower ma dwie tarcze z przodu i 11 zębatek z tyłu, otrzymujemy 22 kombinacje. Przy dwóch tarczach i 12 zębatkach dostępne są 24 ustawienia. Napęd z jedną tarczą i 12 rzędami kasety daje 12 biegów.
Nie oznacza to jednak, że każda kombinacja powinna być regularnie używana. W napędach z dwiema tarczami niektóre ustawienia powodują mocne przekoszenie łańcucha. Przykładem jest połączenie największej tarczy z największą zębatką albo najmniejszej tarczy z najmniejszą zębatką. Takie ustawienie zwiększa hałas i może przyspieszać zużycie napędu.
Jakie napędy spotyka się w rowerach szosowych?
W starszych rowerach kolarskich często występują kasety 8, 9 lub 10 rzędowe. W połączeniu z dwiema tarczami dają odpowiednio 16, 18 albo 20 teoretycznych kombinacji. Nadal mogą działać bardzo dobrze, jeżeli są prawidłowo wyregulowane i mają odpowiednio dobrane zakresy zębatek.
W nowszych rowerach szosowych popularne są napędy 2×11 oraz 2×12. Większa liczba zębatek na kasecie pozwala zmniejszyć różnice pomiędzy kolejnymi biegami. Kolarz może łatwiej dobrać rytm pedałowania do prędkości, nachylenia drogi i siły wiatru.
Nie oznacza to automatycznie, że rower z większą liczbą przełożeń jest szybszy. Na prędkość wpływają również kondycja, aerodynamika, masa, opory toczenia, pozycja na rowerze oraz zakres zastosowanych tarcz i kasety.
Dwie tarcze z przodu w rowerze kolarskim
Napęd z dwiema tarczami zapewnia szeroki zakres oraz niewielkie skoki pomiędzy kolejnymi przełożeniami. Z tego powodu jest najczęściej wybierany do klasycznej jazdy szosowej.
Popularny zestaw kompaktowy ma tarcze 50 i 34 zęby. Większa tarcza służy do szybkiej jazdy po płaskiej drodze i podczas zjazdów, a mniejsza ułatwia pokonywanie podjazdów. W rowerach nastawionych na sport można spotkać również zestawy 52 i 36 albo większe konfiguracje przeznaczone dla zawodników.
Przednia przerzutka nie tworzy dodatkowych dwunastu biegów sama w sobie. Zmienia jedynie zakres pracy napędu. Po przejściu na drugą tarczę kolarz może ponownie korzystać z zębatek kasety, dobierając lżejsze albo twardsze ustawienie.
Jedna tarcza i jedna przerzutka
Napęd 1x składa się z pojedynczej tarczy oraz tylnej przerzutki. Brak przedniej przerzutki upraszcza obsługę, zmniejsza liczbę elementów wymagających regulacji i ogranicza ryzyko spadania łańcucha przy błędnej zmianie tarczy.
Kaseta w takim układzie ma zazwyczaj większą rozpiętość. Najmniejsza zębatka umożliwia szybką jazdę, natomiast największa pomaga na stromych podjazdach. Różnice pomiędzy kolejnymi przełożeniami mogą być jednak bardziej odczuwalne niż w napędzie 2x.
Dla osoby jeżdżącej turystycznie, po szutrach lub w terenie prostota może być większą zaletą niż bardzo płynne stopniowanie. Kolarz szosowy utrzymujący precyzyjnie dobraną kadencję może natomiast preferować dwie tarcze.
Co oznaczają oznaczenia 2×12, 2×11 i 1×12?
Pierwsza liczba informuje o liczbie tarcz przy korbie. Druga określa liczbę zębatek na kasecie. Zapis 2×12 oznacza więc dwie tarcze i kasetę 12 rzędową, a 1×12 oznacza jedną tarczę oraz 12 zębatek z tyłu.
Określenie rzędów odnosi się do liczby zębatek kasety, a nie do liczby przerzutek. Rower 12 rzędowy nie ma dwunastu mechanizmów zmieniających bieg. Ma jedną tylną przerzutkę, która obsługuje dwanaście pozycji łańcucha.
Informacja o liczbie rzędów ma znaczenie podczas zakupu łańcucha, kasety, manetki i tylnej przerzutki. Elementy muszą należeć do zgodnego systemu. Łańcuch przeznaczony do napędu 8 rzędowego jest szerszy niż model stosowany w układzie 12 rzędowym.
Czy więcej przełożeń oznacza lepszy rower?
Większa liczba przełożeń daje więcej możliwości dopasowania obciążenia do warunków jazdy, ale nie przesądza o jakości całego roweru. Dobrze zestopniowany napęd 2×10 może być bardziej praktyczny dla konkretnej osoby niż źle dobrany układ 2×12.
Znaczenie ma przede wszystkim zakres. Osoba jeżdżąca po płaskim terenie może potrzebować ciasno zestopniowanej kasety, na przykład z niewielkimi różnicami pomiędzy zębatkami. Kolarz pokonujący długie i strome podjazdy bardziej skorzysta z dużej zębatki zapewniającej lekkie przełożenie.
Podczas wyboru nie należy skupiać się wyłącznie na liczbie biegów. Warto sprawdzić liczbę zębów na obu tarczach, zakres kasety oraz możliwości tylnej przerzutki. Dwa rowery 2×12 mogą zachowywać się zupełnie inaczej, jeżeli jeden ma kasetę stworzoną do szybkiej jazdy, a drugi większy zakres przeznaczony na góry.
Przerzutki mechaniczne i elektroniczne
Liczba przerzutek nie zależy od sposobu sterowania. Rower z elektroniczną zmianą biegów może mieć przednią oraz tylną przerzutkę, podobnie jak klasyczny napęd obsługiwany linkami.
W systemie mechanicznym naciśnięcie dźwigni napina albo luzuje linkę. W systemie elektronicznym sygnał z przycisku uruchamia silnik znajdujący się w przerzutce. Elektronika może poprawić szybkość i powtarzalność zmiany biegów, ale nie zwiększa sama z siebie liczby przełożeń.
Niektóre systemy elektroniczne umożliwiają automatyczne sterowanie przednią przerzutką. Kolarz wybiera lżejszy lub twardszy bieg, a układ sam decyduje, kiedy zmienić tarczę i odpowiednio skorygować położenie łańcucha na kasecie.
Ile przełożeń potrzebuje początkujący kolarz?
Osoba rozpoczynająca jazdę szosową nie musi wybierać roweru z największą liczbą rzędów. Ważniejsze jest, aby najlżejsze przełożenie pozwalało wygodnie pokonywać lokalne podjazdy, a najtwardsze nie ograniczało jazdy po płaskim terenie.
Napęd 2×10 lub 2×11 może w zupełności wystarczyć do treningów, wycieczek i pierwszych startów. Układ 2×12 zapewnia ciaśniejsze stopniowanie i jest często spotykany w nowocześniejszych grupach osprzętu, ale jego części mogą być droższe.
Przed zakupem warto policzyć nie tylko zębatki, lecz także sprawdzić ich rozmiary. Rower z dwiema przerzutkami i 22 kombinacjami może mieć znacznie lżejszy bieg podjazdowy niż model oferujący 24 kombinacje. To właśnie rzeczywisty zakres decyduje, czy na stromym odcinku będzie można utrzymać płynne pedałowanie bez nadmiernego obciążania nóg.
Źródło: www.bikesalon.pl
